Nowoczesne wiatrówki

Kategoria: Militaria – co warto wiedzieć Opublikowano: środa, 30 styczeń 2013 Mikołaj Kuroczycki

Wiatrówki są dziś jednym z niewielu rodzajów broni strzeleckiej dozwolonej w Polsce bez specjalnego zezwolenia. Dlatego broń ta cieszy się w naszym kraju sporą popularnością. Na polskim rynku mamy dość duży wybór wiatrówek, różniących się pomiędzy sobą konstrukcją, parametrami oraz zastosowaniem.

 

Z powodu obfitości oferty amatorzy strzelectwa często kupują sprzęt „na oko", bez właściwego rozeznania. Potem często okazuje się, że broń nie spełnia ich wymagań, co powoduje zniechęcenie do tego sportu. Warto zatem przyjrzeć się podstawowym typom wiatrówek, aby w sklepie umieć dokonać najlepszego wyboru.

 

ROZRÓŻNIENIE WIATRÓWEK ZE WZGLĘDU NA KONSTRUKCJĘ
A) Wszystkie wiatrówki działają na tej samej zasadzie, tj. wyrzutu pocisku przez lufę, spowodowanego uwolnieniem ze specjalnego zbiornika gazów skoncentrowanych pod dużym ciśnieniem. Główną różnicą w działaniu broni pneumatycznej jest właśnie sposób przechowywania tego gazu oraz sposób jego poboru i uwalniania. Różnice te rzutują np. na szybkostrzelność wiatrówek czy częstotliwość ładowania gazu do broni. Z uwagi na powyższy parametr rozróżnia się:
    Wiatrówki sprężynowe
Jeden z najpopularniejszych rodzajów wiatrówek na naszym rynku. Zasada działania tego sprzętu jest dość prosta. Rozprężająca się sprężyna powoduje ruch tłoka umieszczonego w szczelnym cylindrze, w wyniku czego powstaje duże ciśnienie gazów, gwałtownie wypychając śrut z lufy. Wiatrówki te posiadają gwintowany przewód lufy, który ma zadanie nadać wystrzelonemu pociskowi ruch wirowy (co stabilizuje tor jego lotu).
W celu "załadowania" broni, poza włożeniem śrutu, należy także naciągnąć sprężynę. W tym celu wiatrówki tego typu posiadają specjalny system naciągu. Możemy go podzielić na trzy główne kategorie:
    1. Wiatrówki łamane klasycznie - najliczniejsza i najbardziej popularna grupa wiatrówek. Sprężynę naciąga się poprzez tzw. "przełamanie lufy", która służy za dźwignię umożliwiającą ściśnięcie sprężyny w cylindrze. Zaletą tego rozwiązania jest jego prostota, pozwalająca na łatwe i szybkie ładowanie śrutu. Wadą zaś jest możliwość niekontrolowanego "odskoku" lufy, jeśli przez przypadek naciśniemy spust broni tuż po naciągnięciu sprężyny a przed ustawieniem lufy w normalnej pozycji.
  2. Wiatrówki z dolnym naciągiem - do naciągu sprężyny służy specjalna metalowa dźwignia umieszczona pod lufą broni. Zaletą konstrukcji pozostaje nieruchoma, stała lufa, która zapewnia większą długowieczność i celność broni.
   3. Wiatrówki z naciągiem bocznym - za naciąg sprężyny służy specjalna dźwignia, znajdująca się z boku cylindra, do którego lufa jest na stałe przymocowana. Do załadunku amunicji służy (podobnie jak ma to miejsce w wiatrówkach z dolnym naciągiem) specjalny port, otwierający się po odciągnięciu dźwigni. Sprzęt ten dobrze nadaje się do strzelania z pozycji leżącej.
    Wiatrówki zasilane za pomocą naboju z CO2
W tej konstrukcji śrut jest wystrzeliwany za pomocą sprzężonego dwutlenku węgla, znajdującego się w jednorazowych, wymiennych kapsułach. W dużych wiatrówkach stosuje się przeważnie kapsułki o pojemności 88 g (co pozwala na oddanie 200-400 strzałów), natomiast w wiatrówkach małych, pistoletowych stosuje się mniejsze - o pojemności 12 g. Broń ta jest najczęściej wyposażona w wielonabojowe magazynki. Niektóre modele mogą nawet strzelać ogniem automatycznym.
Wiatrówki tego typu cechuje brak odrzutu przy strzale, co korzystnie wpływa na celność i komfort użytkowania. Wadą systemu pozostaje wrażliwość kapsuł gazowych na temperaturę otoczenia, która może spowodować spadek ciśnienia gazów, pogarszając możliwości broni (np. podczas zimowego strzelania w terenie).
    Wiatrówki typu PCP
Wiatrówki PCP (ang. Pre Charged Pneumatic) są konstrukcjami zasilanymi sprzężonym gazem zgromadzonym w specjalnym pojemniku ciśnieniowym (kartuszu), zabudowanym na stałe w wiatrówce. Ciśnienie gazu w kartuszu zazwyczaj przekracza 200 barów, a jego pełne załadowanie wystarczy na oddanie od 70 do 220 strzałów. Pojemnik gazowy można napełnić za pomocą specjalnej pompki lub butli nurkowej o ciśnieniu roboczym 300 barów. Pompka jest tańsza od butli nurkowej, ale ładowanie za jej pomocą jest męczące i zajmuje dużo czasu. Z kolei butla tlenowa jest łatwiejsza w użytkowaniu, lecz droższa w zakupie i cięższa, wymaga również specjalnej szybko-złączki.
Zalety tego typu wiatrówek to doskonała celność, możliwość zastosowania wielonabojowych magazynków oraz brak odrzutu. Wadą pozostaje bardzo wysoka cena broni (nawet kilka tysięcy złotych), a także konieczność zakupu dodatkowych akcesoriów (np. system ładowania kartusza, celownik optyczny), których koszty mogą dorównać cenie broni.

 

B) Poza sposobem przechowywania i ładowania gazów w konstrukcji wiatrówek ważną rolę odgrywa rodzaj i pojemność magazynka, którego może nie być w ogóle (pojedynczy śrut ładowany bezpośrednio do lufy) aż do rozbudowanych konstrukcji, potrafiących pomieścić nawet kilkadziesiąt sztuk śrutu.
Pozostałe charakterystyki można w dużym przybliżeniu porównać do tych, jakie występują w broni palnej, np. długość lufy (ma ona istotny wpływ na celność ) czy rodzaj uchwytów i kolb.
    Wiatrówki typu PCA
Wiatrówki PCA (ang. Pre Charged Air) są konstrukcjami łączącymi w sobie cechy wiatrówek sprężynowych o raz typu PCP. W tym sprzęcie gaz jest ładowany do zbiornika broni za pomocą pompki zabudowanej na stałe w wiatrówce. Ciekawostką pozostaje możliwość kontroli siły i odległości strzału przez użytkownika - mniej lub bardziej napompowując zbiornik oraz ustalając w nim niskie lub wysokie ciśnienie, „reguluje się" siłę i odległość strzału.
Wiatrówki tego typu mogą posiadać wielonabojowe magazynki, ale i tak nie będą bronią automatyczną lub półautomatyczną, ponieważ po każdym strzale powinno się napompować gaz do karabinka.

 

C) Tym co zasadniczo różni powszechnie dostępne w Polsce wiatrówki od typowej broni palnej jest moc. W wiatrówce wystrzelony pocisk nie może mieć mocy większej niż 17J, co jest wartością znikomą w porównaniu choćby z siłą popularnego pocisku pistoletowego typu 9 x 19 mm Parabellum, osiągającego ponad 500J.
UWAGA: Nie należy zapominać że nawet niewielkiej mocy wiatrówka może przebić skórę człowieka i wyrządzić dużą krzywdę.

 

AKCESORIA DO WIATRÓWEK
Wiele współczesnych wiatrówek oferuje możliwość zamontowania do nich różnorakich akcesoriów, od dodatkowych uchwytów czy dwójnogów po zaawansowane celowniki optyczne. Szeroki i ciekawy wachlarz dodatków często skłania posiadaczy tej broni do zupełnie nieracjonalnych zakupów gadżetów, które mogą się okazać całkowicie nieprzydatne.
Aby dokonać przemyślanego zakupu sprzętu dodatkowego, należy dokładnie poznać specyfikację swojej wiatrówki, żeby wykluczyć niepotrzebne wydatki. Na przykład: nie warto nabywać doskonałego celownika optycznego, przystosowanego do strzelania na dalekie dystanse, jeśli posiadana broń nie jest w stanie strzelać celnie na odległości większe niż np. 30 m. Przed jakimkolwiek zakupem nowych akcesoriów trzeba nie tylko dokładnie przejrzeć instrukcję obsługi swojej wiatrówki, ale także zajrzeć na oficjalną stronę producenta oraz poczytać o danej broni na forach internetowych. Poza specyfikacjami strzeleckimi warto też zwrócić uwagę na wymiary broni czy sposób mocowania do niej akcesoriów, bo cóż nam po celowniku, którego nie da się zamontować. Należy również uwzględnić stopień komplikacji sprzętu, który zamierza się kupić, gdyż nauka posługiwania się nim może okazać się zbyt czasochłonna (np. w przypadku zaawansowanych celowników optycznych). Na koniec warto pamiętać, że nie które rodzaje wiatrówek wymagają dodatkowego sprzętu, np. naboju CO2 czy specjalnej pompki lub butli i przewodu do ładowania (np. wiatrówki o konstrukcji PCP).
Przykłady dodatkowych akcesoriów
  Szyna akcesoryjna - element służący do montowania różnych akcesoriów do broni. Zaletą takiego rozwiązania jest możliwość szybkiego oraz stosunkowo prostego montażu i demontażu różnych dodatków. W nowoczesnych wiatrówkach szyna może już być zamontowana fabrycznie, ale najczęściej trzeba ją dokupić. W niektórych modelach wiatrówek istnieje możliwość montażu kilku szyn, w tym także zaawansowanych konstrukcji, zawierających w sobie kilka szyn naraz.
Szyny akcesoryjne mogą występować w paru wersjach. Najpopularniejsze są systemy Picatinny, R.I.S. i Weaver. Ceny szyn montażowych przeważnie wahają się od kilkudziesięciu do paruset złotych. Ponieważ szyny mają różny rozstaw, podczas kompletowania sprzętu dodatkowego trzeba znać wymiary posiadanej szyny.
  Luneta - montowany na karabinku celownik optyczny, który pozwala na dokładne wymierzenie w odległy cel. Sprzęt tego typu może okazać się niezbędny, jeśli zamierza się w pełni wykorzystać możliwości lepszych modeli wiatrówek. Dokładny dobór lunety do karabinka jest bardzo ważny, gdyż od niego będzie w dużej mierze zależała celność broni. Nie jest to proste zadanie i jeśli nie posiada się odpowiedniej wiedzy na ten temat, lepiej skonsultować się ze specjalistą, który nie tylko pomoże dobrać odpowiedni celownik, ale także nauczy jego konserwacji oraz obsługi (co wymaga sporej wiedzy i praktyki).
  Celownik kolimatorowy - urządzenie opracowane dla wojska, które ułatwia strzelanie na bliskie odległości. Jego działanie polega na wyświetlaniu czerwonego punktu na soczewce celownika. Podczas celowania wyświetlany punkt powinien pokryć się z obiektem, do którego się mierzy. Celownik posiada poziomą i pionową regulację, co pozwala na zgranie punktu celowania z punktem trafienia. Kolimator przeważnie nie dysponuje powiększeniem obrazu, zastępuje zatem swoim działaniem tradycyjną muszkę i szczerbinkę; jest przy tym wygodniejszy od celownika laserowego, gdyż czerwony punkt widzi tylko użytkownik kolimatora. Celowniki kolimatorowe coraz częściej są standardowym wyposażeniem dodawanym do nowoczesnych karabinów szturmowych; korzysta z nich m.in. większość wojsk w Afganistanie (także polski kontyngent wojskowy). Aby nabyć dobry, dedykowany do wiatrówek kolimator, trzeba przygotować się na wydatek kilkuset złotych, natomiast oryginalny wojskowy celownik kosztuje nawet kilka tysięcy.
  Celownik laserowy (inaczej: laserowy wskaźnik celu) - rodzaj lasera o niewielkiej mocy. Urządzenie przeważnie ma wielkość niedużej latarki kieszonkowej i jest montowane do broni za pomocą szyny montażowej lub przy pomocy specjalnej obejmy na lufie wiatrówki. Ostatnio na rynku pojawiły się modele, które można montować do lunety celowniczej. Działanie celownika laserowego polega na emisji promienia laserowego, wyświetlającego czerwoną „kropkę" po zetknięciu się z jakimś obiektem. "Kropka" jest widzialna dla wszystkich, a warunkach mgły czy dymu widać także sam promień lasera, co uważane jest za wadę.
Uwaga: nie powinno się patrzeć w promień lasera (ani bezpośredni, ani odbity od powierzchni lustrzanych), gdyż może to spowodować utratę albo poważne pogorszenie wzroku. Z tego powodu należy uważać przy celowaniu, aby nikomu „nie świecić" po oczach.
  Dwójnóg - rodzaj podstawy składającej się z dwóch nóżek montowanych do lufy, jej osłony lub łoża karabinu, albo wkomponowanej w dodatkowy uchwyt broni. Długość nóżek może być stała lub regulowana. Na końcu nóżek czasem znajdują się specjalne ostrogi i lemiesze, służące lepszemu zaczepieniu w gruncie. Dwójnóg warto polecić osobom, które zamierzają strzelać na dalekie dystanse z pozycji leżącej.
  Latarka taktyczna - wodoodporna latarka ze wzmocnioną, najczęściej metalową obudową, którą można doczepić do wiatrówki za pomocą szyny akcesoryjnej bądź specjalnej obejmy na lufie. Część latarek posiada włącznik umieszczony na specjalnym kabelku, który montuje się blisko spustu lub jednego z uchwytów wiatrówki, aby móc ją obsługiwać bez odciągania ręki od broni.

 

AMUNICJA DO WIATRÓWEK
Obecnie na rynku można znaleźć wiele rodzajów śrutów, wykonanych z różnych materiałów i o różnych kształtach. Najczęściej śruty występują w kalibrach 4,5 i 5,5 mm.
Nie da się dokładnie określić, który rodzaj śrutu będzie lepszy. Pochodząc do sprawy w aspekcie cenowym, wygrywa kaliber 4,5 mm, ponieważ zwykle jest tańszy. Jeśli zaś chodzi o parametry techniczne, to śrut 5,5 mm jest cięższy od 4,5 mm, przez co cechuje się większym opadem podczas lotu. Z praktyki wynika, że wiatrówki o mocy poniżej 17J o tym kalibrze mogą być mniej celne niż ich 4,5 mm odpowiedniki. Śrut 5,5 mm posiada dużą siłą obalającą, więc będzie lepszy np. do strzelania do butelek. Część użytkowników ceni sobie śrut 5,5 mm za jego wielkość, a przez to większą wygodę w użytkowaniu niż w przypadku pocisku 4,5 mm.
Poza kalibrem śruty różnią się także materiałem z jakiego zostały wykonane oraz kształtem.
Najpopularniejsze są śruty ołowiane, które ze względu na kształt można podzielić następująco:
· Płaskie - amunicja tego typu jest najlepsza do strzelania do tarcz papierowych na krótkich dystansach (do 25 m). Przestrzelina jest wtedy prawie idealnie okrągła i łatwo dokładnie ocenić rezultaty strzałów.
· Półokrągłe - ten rodzaj śrutu pozwala na najlepsze wykorzystanie potencjału karabinków, czyli np. celne strzelanie na dalekie dystanse. Śrut dzięki dobrej aerodynamice wolno wytraca prędkość.
· Szpiczaste – pociski te mają większe zdolności do przebijania się przez różne przedmioty (np. puszki, karton). Niestety, nie jest to najcelniejszy rodzaj śrutu.
· Kuliste - jedyny śrut kulisty, który może być stosowany w wiatrówkach z gwintowaną lufą, został wykonany z ołowiu, a nie ze stali, jak inne kulkowe śruty.
· Drążone - śrut grzybkuje po napotkaniu twardego celu o dużej gęstości. Wystrzelony z mocnej wiatrówki jest w stanie rozerwać np. pomidor czy jabłko.
  Poza śrutem ołowianym można wyróżnić także śruty stalowe w plastikowym sabocie. Nie jest to najcelniejsza amunicja, ale została zaprojektowana do osiągania dużej prędkości początkowej i cechuje się dużą przebijalnością.

 

Autor: Mikołaj Kuroczycki