Najpopularniejsze współczesne śmigłowce wojskowe

Kategoria: Militaria – co warto wiedzieć Opublikowano: środa, 12 grudzień 2012 Renata Kuroczycka

Dzisiejsze helikoptery można podzielić na dwa podstawowe typy: bojowe (szturmowe) i transportowe. Jest to bardzo płynny rozdział, gdyż dzięki nowoczesnym modyfikacjom oraz wysokiej specjalizacji oba rodzaje maszyn w razie potrzeby mogą zamieniać się rolami.

 

Lekkie śmigłowce transportowe
Maszyny używane w wojsku do zadań rozpoznawczych, szkoleniowych, a także jako „powietrzne taksówki dla sił specjalnych". Cechują się niewielkimi gabarytami oraz masą, często są też prostsze w obsłudze i pilotażu od swoich większych braci.

   Mi-2

Jedyny śmigłowiec konstrukcji ZSRR, który był produkowany poza tym krajem (produkcja odbywała się w Polsce). Może przenieść do 1500 kg lub niewielką grupę desantową. Obecnie użytkowany jako maszyna szkolna bądź specjalistyczna (np. dla pododdziałów chemicznych). Mimo swego wieku (pierwszy lot odbył się w 1962 roku) nadal wykorzystuje go wiele krajów. 

   PZL SW-4 Puszczyk
Najnowsze dzieło rodzimego PZL Świdnik. Wielozadaniowy śmigłowiec napędzany turbinowym silnikiem Rolls-Royce 250 C20R/2. Zabiera na pokład do 5 osób z pilotem lub 550 kg ładunku. Jego prędkość maksymalna wynosi 260 km/h, a zasięg - przy użyciu podstawowego zbiornika paliwa - prawie 800 km. Docelowo helikopter ten będzie głównym śmigłowcem szkoleniowym polskiej armii, zastępując w tej roli Mi-2. Na podstawie konstrukcji Puszczyka opracowywany jest również śmigłowiec bezzałogowy.

   Aérospatiale Gazelle
Śmigłowiec wielozadaniowy, zaprojektowany przez francuską Aerosptiale i angielską Westland Helicopters. Powstał na potrzeby armii francuskiej, która potrzebowała nowego lekkiego śmigłowca obserwacyjnego i zwiadowczego. Okazał się konstrukcją tak udaną, że wyeksportowano go do wielu krajów. Funkcjonuje już od czterech dekad, przechodząc kolejne modyfikacje.

   Bell OH-58 Kiowa
Amerykański śmigłowiec rozpoznawczy produkowany przez Bell Helicopters. Powstał w odpowiedzi na zapotrzebowanie armii USA na nowy śmigłowiec obserwacyjny. Pomimo zaawansowanego wieku (ponad 30 lat) ciągle pozostaje w służbie, choć powoli zastępowany jest przez nowsze maszyny. W wersji szturmowej helikopter uzbrojony był w dwa pociski przeciwpancerne oraz karabin maszynowy lub działko.

 

Średnie śmigłowce transportowe
Prawdziwe „konie robocze" niemal każdej armii. Właśnie nimi transportuje się ładunki na linie frontu, to one mogą udzielić wsparcia piechocie oraz swojemu własnemu desantowi i na nich budowane są maszyny ewakuacji medycznej.

   PZL W-3 Sokół
Produkowany w Polsce na podstawie porozumienia, zawartego początkiem lat 70-tych pomiędzy Polską a ZSRR, w sprawie budowy nowego średniego śmigłowca, który miałby lepsze charakterystyki niż Mi-2.
Dwusilnikowa maszyna, mogąca przewieźć 10-12 pasażerów lub 2100 kg ładunku. Stanowi jeden z podstawowych typów śmigłowców w armii polskiej, poza tym służy w kilkunastu krajach na świecie (włączając inne służby mundurowe, np. policję). Obecnie Polska samodzielnie rozwija konstrukcję Sokoła, a jego najnowsza odmiana, o nazwie Głuszec, to śmigłowiec na światowym poziomie, z nowoczesną kabiną i uzbrojeniem.

   Mi-8
Rosyjski wielozadaniowy śmigłowiec transportowy, zaprojektowany jeszcze za czasów Związku Radzieckiego. Niezwykle popularny na świecie, co jest zasługą jego prostoty, dużej wytrzymałości i możliwości wypełniania wielu zadań naraz. Posiada dwa silniki, osiąga maksymalną prędkość przelotową rzędu 120 węzłów oraz zasięg 450 km.
Bardzo ciężko podać jedną charakterystykę Mi-8, ponieważ śmigłowiec opracowano w wielu wersjach specjalistycznych, często znacząco różniących się swoimi parametrami. Istnieje np. wersja do transportu cywilnego, wersja szturmowa (która na specjalnych belkach ma podwieszone rakiety i bomby), a nawet wersja VIP-owska, posiadająca luksusowo wykończone wnętrze.
Do tej pory helikoptery Mi-8 zostały wyprodukowane w kilkunastu tysiącach sztuk, są czynnie używane m.in. w Afganistanie oraz przez komandosów z Kanady i USA, służą także w siłach zbrojnych RP.

   Sikorsky UH-60 Black Hawk
Wielozadaniowy śmigłowiec transportowy, zaprojektowany w latach 70-tych XX wieku w USA. Maszyna ta, podobnie jak Mi-8, uchodzi za "konia roboczego" armii, tzn. wykonuje bardzo wiele zadań: od transportu żołnierzy po ataki na stanowiska wroga. Helikopter napędzany jest dwoma silnikami, osiąga prędkość 147 węzłów, zasięg rzędu 600 km oraz udźwig do 4200 kg. Używają go siły zbrojne kilkudziesięciu państw.
Black Hawk posiada wiele wersji specjalistycznych: od transportowej po specjalną wersję służącą do przewozu amerykańskiego prezydenta. W wersji S 70i produkowany jest w Polsce w zakładach PZL Mielec.

   NHIndustries NH 90
Dwusilnikowy transportowy śmigłowiec wielozadaniowy, produkowany przez europejską firmę NHIndustries, założoną przez przedsiębiorstwa Agusta, Eurocopter oraz Fokker. Helikopter opracowany został w dwóch wersjach – transportowej TTH (Tactical Transport Helicopter) i morskiej NFH (NATO Frigate Helicopter). NH 90 jest konstrukcją bardzo nowoczesną, tworzoną z myślą o współczesnym polu walki. Maszyna może przenosić do 4 ton ładunku, a jej zasięg wynosi 800 km.
Pierwsze egzemplarze tego śmigłowca weszły do służby w 2006 roku, obecnie użytkowany jest przez kilkanaście państw, w tym Niemcy, Francję, Włochy i Holandię.

   AgustaWestland AW149
Wielozadaniowy śmigłowiec transportowy wyprodukowany przez firmę Agusta Westaland, przeznaczony do wypełniania zadań transportowych, wsparcia pola walki, ratownictwa bojowego i morskiego oraz jako maszyna dowodzenia. Powstał jako odpowiedź firmy na zapotrzebowanie włoskiego wojska na nowy śmigłowiec ratowniczy. Charakteryzuje się nowoczesną konstrukcją, projektowaną z myślą nie tylko o wojsku, ale także o użytkownikach cywilnych. Dzięki temu użytkowanie tego helikoptera jest tańsze np. od jego kuzyna NH-90.

   Eurocopter EC-725 Puma
Śmigłowiec ten, wraz ze swoim cywilnym odpowiednikiem EC-225 Super Puma, stanowi ostatnie ogniwo ewolucji śmigłowca Aérospatiale SA-330 Puma – stworzonego na potrzeby wojsk francuskich i brytyjskich. Ilością wyprodukowanych egzemplarzy oraz ogólnym przetestowaniem konstrukcji ustąpić może jedynie Black Hawkowi. Helikopter znalazł kilkudziesięciu odbiorców wojskowych, a licencje na jego produkcję zakupiły Rumunia i Republika Południowej Afryki. W przeciwieństwie do S-70, Puma zdobyła szerokie uznanie również na rynkach cywilnych, gdzie jest jednym z najpopularniejszych śmigłowców używanych do wykonywania zadań morskich (śmigłowce poszukiwawczo-ratownicze oraz transportujące ludzi na platformy wiertnicze).

   Polski przetarg na średnie śmigłowce transportowe
Z powodu zaawansowanego wieku i dużego zużycia większości maszyn polskiej floty śmigłowcowej, MON postanowiło ogłosić przetarg na 26 (w ostatnich deklaracjach rządu jest mowa o 70) nowych śmigłowców wielozadaniowych.
Do przetargu stanęły trzy firmy:
· Sikorsky z S 70i International Black Hawk
· AgustaWestland z AW 149
· Eurocopter z EC 725 Caracal
Procedury przetargowe wciąż trwają, a dostawy zwycięskiej maszyny mają się zacząć w 2014 roku.

 

Ciężkie śmigłowce transportowe
W pewnych sytuacjach bojowych możliwości konwencjonalnych samolotów oraz lekkich i średnich śmigłowców mogą już nie wystarczać. Wówczas do akcji wkraczają ciężkie śmigłowce transportowe - więksi bracia średnich maszyn. Cechują się większymi rozmiarami i znacznie większym udźwigiem.

   Boeing CH-47 Chinook
Amerykański śmigłowiec, zdolny przewozić do 40 żołnierzy bądź do 12 ton ładunku. Specyficzna budowa z dwoma wirnikami nośnymi pozwala na dowolne rozmieszczanie ładunku we wnętrzu maszyny, bez zakłócania jej stabilności. Pierwsze tego typu helikoptery zostały dostarczone już w 1962 roku, lecz dzięki ciągłym modernizacjom nadal spełniają wymogi współczesnego pola walki. Od czasów wojny wietnamskiej Boeing uczestniczył w każdym konflikcie zbrojnym z udziałem USA, zyskując opinię dobrej i niezawodnej maszyny. Śmigłowiec jest użytkowany przez wiele armii na całym świecie.

   Sikorsky CH-53 Super Stallion
Ten amerykański trzysilnikowy śmigłowiec jest największym i najcięższym śmigłowcem produkowanym poza Rosją. Do służby wszedł w 1981 roku; może przewozić do 55 żołnierzy lub ponad 16 ton ładunku. Jeden z największych śmigłowców zdolnych do operowania z lądowisk okrętowych.

   Mi-6
Gdy w 1957 roku wchodził do służby, uważany był za największą tego typu maszynę na świecie. Olbrzym jest w stanie zabrać do 70 żołnierzy lub 12 ton ładunku wewnątrz ładowni + 9 ton na zaczepach zewnętrznych. Helikopter używany jest przez armie byłego ZSRR oraz jego sojuszników (np. Algieria, Wietnam). Istnieje wersja cywilna tego śmigłowca.

   Mi-26
Niewiele mniejszy od Mi-6 radziecki śmigłowiec uważany za najcięższy i najsilniejszy śmigłowiec świata. Może zabrać 90 żołnierzy lub 20 ton ładunku, a jego przedział ładunkowy można porównać do samolotu transportowego C-130 Hercules. Przy tym jest to pierwszy i jedyny na świcie śmigłowiec zaopatrzony w ośmiołopatowy wirnik główny. Używany był m.in. podczas operacji gaszenia reaktora atomowego w Czarnobylu.

 

Śmigłowce szturmowe
Jeden z najmłodszych rodzajów śmigłowców, które pojawiły się dopiero w latach 50-tych XX wieku. Także jeden z najbardziej wyspecjalizowanych helikopterów, których głównym zadaniem jest niszczenie sił i zasobów przeciwnika.

   Mi-24 Hind
Radziecki helikopter stworzony jako jeden z pierwszych śmigłowców szturmowych. Został silnie opancerzony, posiada także małą część frontową, dzięki czemu wrogowi trudniej trafić pilotów maszyny. Śmigłowiec dysponuje również szeroką gamą uzbrojenia (np. wielolufowy karabin maszynowy, zamontowany w spodniej części nosowej maszyny) oraz posiada możliwość zamontowania na belkach podwieszeniowych rakiet niekierowanych, kierowanych, bomb i działek (w wersji Mi-24d; w innych wersjach pojawiały się dwulufowe działka zamocowane na stałe z boku maszyny). Ze względu na swoje solidne opancerzenie i uzbrojenie maszyna została nazwana „latającym czołgiem". Wyposażona jest również w niewielki przedział desantowy, umożliwiający przewóz małych grup żołnierzy. Hindy użytkowane były podczas wojny afgańskiej w latach 1979-1989, gdzie zyskały dobre opinie wśród pilotów. Mudżahedini przezwali helikopter „Diabelskim Rydwanem", co najlepiej opisuje wrażenie, jakie maszyna robi na wrogu. Obecnie Mi-24 jest użytkowany przez polską armię w Afganistanie.

   AH-1 Cobra
Ten debiutujący podczas wojny wietnamskiej śmigłowiec, był jednym z pionierów śmigłowców szturmowych. Zastosowane w nim rozwiązania (np. charakterystyczny smukły kadłub czy tandemowy dwuosobowy kokpit) stały się potem standardem w budowie helikopterów bojowych. Cobra została uzbrojona w trzylufowe działko kal. 20 mm, ma także możliwość podwieszenia przeciwpancernych pocisków rakietowych czy zasobników z działkiem. AH-1 był postrachem Wietkongu i do dziś w swej zmodyfikowanej wersji pozostaje w służbie armii amerykańskiej. Wersja AH-1T wykorzystywana jest w tamtejszej piechocie morskiej.

   AH-64 Apache
Amerykański śmigłowiec stworzony do walki z armiami pancernymi Układu Warszawskiego. Wszedł do służby w latach 80-tych i był w tym czasie uznawany za najbardziej wyrafinowany i najdroższy śmigłowiec pola walki.
Silnie opancerzony i uzbrojony. Posiada zamontowane na spodzie kadłuba działko kal. 30 mm, które porusza się wraz z ruchem głowy pilota. Do likwidacji celów opancerzonych wykorzystuje rakiety Hellfire, zdolne zniszczyć większość rodzajów czołgów, poza tym dysponuje możliwością przenoszenia niekierowanych pocisków rakietowych oraz pocisków przeciwlotniczych. Apache, dzięki nieustającym modernizacjom konstrukcji, wciąż uważany jest za jeden z najlepszych i najnowocześniejszych śmigłowców w swojej klasie. Jest także jednym z najdroższych 

   Mi-28 Havoc
Jeden z najnowocześniejszych i najgroźniejszych śmigłowców na współczesnym polu walki. Powstał jako następca Mi-24 i równorzędny przeciwnik dla śmigłowca Apache. Posiada tandemową kabinę załogi, jest silnie uzbrojony i opancerzony za pomocą tytanowych płyt, które pozwalają mu przetrwać bezpośrednie trafienie pociskami kalibru 12,7 mm. Podobnie jak Ah-64, Havoc przenosi pod kadłubem 30-milimetrowe działko, a także może przenosić kierowane i niekierowane pociski rakietowe. Czasem pojawiają się opinie, że Mi-24 to „latający czołg", zaś Mi-28 to „latający pancernik".

   Ka-52 Aligator
Rosyjski ciężki śmigłowiec bojowy skonstruowany w ramach konkursu na następcę Mi-24. Jego głównym zadaniem jest niszczenie pojazdów przeciwnika oraz wolnych, nisko lecących celów. Cechuje się podobnym opancerzeniem i uzbrojeniem co Mi-28, a cechą która go wyróżnia jest podwójny wirnik nośny. Pomimo przeszkód finansowych w ostatnich latach została uruchomiona produkcja seryjna tej maszyny. Ma ona być głównym śmigłowcem szturmowym marynarki wojennej Rosji oraz stanowić główną siłę uderzeniową okrętów typu Mistral, budowanych dla Rosji w Francji.

   Agusta A 129 Mangusta
Śmigłowiec szturmowy skonstruowany przez włoską firmę Agusta (obecnie AgustaWestland), jako pierwszy całkowicie zaprojektowany i zbudowany w Europie. Został wykonany na zlecenie włoskiej armii. Stosunkowo lekka i bardzo zwrotna maszyna. Posiada tandemowy kokpit załogi, może być uzbrojona w 20-milimetrowe działko, a także niekierowane i kierowane pociski rakietowe. Mangusta jest użytkowana przez armię włoską i turecką.

   Eurocopter Tiger
Powstał w ramach ogłoszonego w latach 80-tych zapotrzebowania armii niemieckiej i francuskiej na nowy śmigłowiec szturmowy. Niewielkich rozmiarów helikopter, który posiada spore możliwości bojowe i cechuje się doskonałą zwrotnością. Może być uzbrojony w działka, kierowanie i niekierowane pociski rakietowe. Użytkowany jest przez armie Niemiec, Francji, Australii oraz Hiszpanii.

 

Obecnie śmigłowce pełnią wiele zadań, nie tylko wojskowych, ale również cywilnych czy ratowniczych. O ich popularności świadczy także liczba rodzajów śmigłowców, od tych najprostszych jednomiejscowych po potężne konstrukcje, zdolne przenosić transportery opancerzone. Jako maszyna posiadająca charakterystyczny, niezwykle efektowny wizualnie kształt, helikopter zadomowił się także w kulturze masowej, o czym najlepiej świadczy jego obecność w wielu filmach i fabułach książek.

 

Autor: Mikołaj Kuroczycki