Nasz portal korzysta z informacji zapisanych za pomocą plików cookies. Więcej informacji w polityce dotyczącej plików cookies. Korzystanie z naszego serwisu bez zmiany ustawień dotyczących plików cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci komputera.
Nie pokazuj tego komunikatu

Najnowocześniejsze współczesne czołgi

Większości ludzi czołg kojarzy się ze słynnym filmowym Rudym 102, czyli pochodzącym z czasów drugiej wojny światowej T-34. Dzisiejsze czołgi to jednak zupełnie inne maszyny, a ich konstrukcja oparta jest na nowatorskich technologiach.

 

Czołg to jeden z podstawowych środków walki we współczesnej wojnie. Jest do tego stopnia popularny, że osoby nieobeznane z tematyką wojskową do kategorii czołgów mylnie zaliczają także transportery opancerzone lub inne ciężkie maszyny bojowe. 

Dawne pojazdy czołgowe tworzone były głównie ze stali pancernej. Obecnie czołgi mają pancerze zbudowane z kilku elementów. Dzięki takiej wielowarstwowej budowie pancerza maszyna jest znacznie mocniejsza i bardziej odporna na zniszczenie. Nowoczesny czołg posiada również skomputeryzowany system kierowania ogniem, umożliwiający doskonałą celność. Kiedyś walki czołgowe mogły toczyć się tylko w dzień, dopóki załoga widziała pole bitwy. Dzisiaj, dzięki komputerom, walka może trwać zarówno w dzień, jak i w nocy. W starych czołgach było jeszcze jedno ograniczenie: działo przystosowane do określonego rodzaju amunicji; dzisiejsze czołgi mają znacznie większe możliwości - mogą strzelać wieloma rodzajmi pocisków.

Obecnie najnowocześniejsze maszyny bojowe produkowane są przez Niemcy, USA, Francję, Rosję oraz Izrael.

 

Oceniając współczesny czołg zwraca się uwagę głównie na jego trzy podstawowe cechy: PANCERZ, SIŁĘ OGNIA oraz MOBILNOŚĆ

 

PANCERZ - dla większości osób opancerzenie czołgu to po prostu wielka góra stali. Błędne przekonanie. Nowoczesne pancerze składają się z wielu różnych elementów, często wydawać by się mogło zupełnie nieprzydatnych, np. elementy ceramiczne czy nawet materiały wybuchowe. Tymczasem wszystkie te składniki mają swoje zastosowanie. 

  • Pancerz warstwowy - składa się z wielu nakładanych na siebie warstw, wykonanych z różnych materiałów. Przeważnie są to płyty ze stali pancernej, elementy ceramiczne oraz elemenety z metali innych niż żelazo, np. tytan, wolfram czy włókna aramidowe (tzw. kevlar). Tego typu pancerz jest cieńszy i lżejszy, a mimo to znacznie wytrzymalszy od swojego czysto stalowego odpowiednika. Stosuje się go w większości nowoczesnych czołgów.  
  • Pancerz reaktywny (w skrócie: ERA - Explosive Reactive Armour) - zwykle ma postać metalowych prostopadłościanów, wypełnionych materiałem wybuchowym umieszczonym pomiędzy metalowymi płytami. Całość tworzy tzw. "reaktywną kostkę". W przypadku trafienia pocisku w czołg, dochodzi do eksplozji, która przemieszcza górną płytę prostopadłościanu oraz produkty spalania na drogę samego pocisku. Pancerze reaktywne zostały stworzone jako ochrona przeciwko pociskom kumulacyjnym - ich działanie powoduje rozproszenie strumienia kumulacyjnego pocisku, co neutralizuje zagrożenie.

 

SIŁA OGNIA - to w uproszczeniu wszystkie możliwości bojowe czołgu (działo, system celowniczy, uzbrojenie pomocnicze itp.)

Działo - jest najważniejszą bronią czołgu. Współczesne armaty czołgowe są długie, posiadają dużą prędkością wylotową pocisku, a także gładki przewód lufy, co powoduje mniejsze zużycie lufy i polepsza celność pocisku. Działa posiadają także automatyczny albo półautomatyczny zamek. Obecnie najpopularniejszy kaliber lufy (czyli jej średnica) to 120 mm oraz 125 mm.

Pocisk - nowoczesne pociski nie są już prymitywnymi kulami armatnimi czy innymi bliżej niezidetyfikowanymi kawałkami litego metalu. Współczesna amunicja to często skomplikowane mechanizmy, utworzone z wyszukanych materiałów. 

  • Przeciwpancerny pocick podkalibrowy stabilizowany brzechwowo z odrzucanym sabotem (z jęz. ang.: APFSDS, Armour-piercing, fin stabilised, discarding sabot) - swoją budową przypomina rzutkę. Ma mniejszą średnicę niż średnica lufy, więc aby go wstrzelić potrzebny jest specjalny kołnierz (sabot), który otacza pocisk i sprawia, że przylega on ściśle do ścianek armaty. Dzięki temu może być bezpiecznie wystrzelony. Po wylocie pocisku z lufy sabot odpada. Amunicja tego typu jest robiona z bardzo twardych metali (wolframu lub zubożonego uranu). Takie pociski wykorzystywane są do walki z celami silnie opancerzonymi, np. z czołgami wroga.
  • Pocisk odłamkowo-burzący - najczęściej używany rodzaj pocisku. Zbudowany jest z materiału wybuchowego, umieszczonego w dość grubej stalowej skorupie, oraz z zapalnika. Zapalnik wywołuje eksplozję materiału wybuchowego, w wyniku czego do otoczenia z dużą prędkością wyrzucane są gorące i ostre odłamki metalu. Większość zniszczeń powodowana jest właśnie przez te odłamki, a nie sam wybuch. W zależności od typu zapalnika pocisk może eksplodować na powierzchni gruntu, w powietrzu lub po zagłębieniu się w ziemię tak, aby razić ukryte pozycje lub ograniczyć rozrzut odłamków.
  • Pocisk kumulacyjny (HEAT) - w najprostszym tłumaczeniu pocisk składa się z osłony zewnętrznej (tzw. czepca balistycznego, czyli zewnętrzenej skorupy, która ochrania wnętrze pocisku oraz umożliwia jego poprawny lot), wkładki kumulacyjnej (czyli przeważnie kawałka metalu uformowanego w kształt lejka), materiału wybuchowego (otaczającego zewnętrzne ścianki wkładki kumulacyjnej) oraz zapalnika. Pod wpływem spalania się materiału wybuchowego wkładka kumulycajna ulega stopieniu, po czym tworzy się z niej pędzący z dużą prędkością strumień ciekłego metalu, który trafiając w pancerz pojazdu nieprzjaciela, przepala go. (Można to porównać do psiknięcia w masło gorącą wodą ze strzykawki).

Systemy celownicze - dzisiejsze czołgi posiadają bardzo rozbudowane systemy obserwacyjne i celownicze, na które składają się komputery, kamery do obserwacji terenu w dzień i w nocy, dalmierze laserowe oraz układy stabilizowania armaty (dzięki temu działo pozostaje wycelowane zawsze w to samo miejsce, niezależnie jak mocno pofałdowany jest teren, po którym porusza się czołg.) W najnowocześniejszych czołgach obraz z systemów celowniczych jest przekazywany załodze za pomocą kolorowych wyświetlaczy (także okularowych). Informacje o celu i stanie własnej maszyny mogą być przekazywane do wszystkich członków załogi.

Uzbrojenie pomocnicze - na dodatkowe uzbrojenie czołgu składają się przeważnie: karabin maszynowy sprzężony z armatą oraz zamontowany na stropie wieży wielkokalibrowy karabin maszynowy (pełniący funkcje przeciwlotnicze), a także wyrzutnie granatów (zwykle są to wyrzutnie granatów dymnych).

Załoga - załoga czołgu jest niewielka: 3-4 osoby. Skałda się z dowódcy czołgu, mechanika-kierowcy, działonowego (zajmuje się obsługą armaty) oraz ładowniczego (zajmuje się ładowaniem działa oraz obsługą karabinów maszynowych). Czołgi, które posiadają w pełni automatyczne ładowanie armaty nie potrzebują ładowniczego.

 

MOBILNOŚĆ - zadaniem czołgu jest działać w każym terenie (w lesie, na bagnach, na pustyni, w mieście itd.), powinien więc cechować się wyjątkową "dzielnością terenową". W tym celu pojazdowi montuje się szerokie gąsienice, które lepiej rozkładają jego masę na podłożu, co powoduje iż  nacisk na grunt po którym jedzie jest mniejszy. Czołg wyposażony jest również w potężny silnik (o mocy rzędu 1000 koni mechanicznych). Ponieważ często musi pokonywać przeszkody wodne (np. rzeki, jeziora), jest zwykle przystosowany do przejeżdżania przez wodę o głębokości 1-1,5 metra. Dla pokonywania większych akwenów czołgi są wyposażone w specjalne zestawy (m.in. rury doprowadzające powietrze do silnika oraz składaną wieżę dowódcy czołgu). Takie doposażenie powoduje, że czołg jest w stanie pokonywać zbiorniki wodne o głębokości nawet do 10 metrów.

 

NAJNOWOCZEŚNIEJSZE WSPÓŁCZESNE CZOŁGI

 

NIEMCY - Leopard 2

Czołgiem produkwanym współcześnie przez Niemcy jest Leopard w swych dwóch najnowszych odmianch: A6 oraz A7.

Pierwsza odmiana tego czołgu (A1) została została zaprojektowana jeszcze w latach 70-tych XX wieku w RFN. Jego celem miało być stawienie czoła wojskom pancernym Układu Warszawskiego. A1 został wyposażony w gruby wielowarstwowy pancerz oraz armatę kaliber 120 mm, która pozwalała na przebicie pancerza prawie każdego ówczesnego czołgu zza wschodniej granicy. Leopard A1 otrzymał także całkiem nowoczesny jak na tamte czasy system kierowania ogniem. Czołg ten posiadał również zwarty sysytem napędowy, tzw. powerpack, który pozwalał na demontaż silnika z maszyny w ciągu kilkunastu minut.

Kolejne wersje Leoparda przechodziły szereg udoskonaleń: np. montowano grubszy pancerz oraz armatę z dłuższą lufą (dzięki czemu zwiększyła się prędkość początkowa wystrzelonego pocisku i mógł on uderzyć w przeciwnika z większą siłą). Czołg otrzymał także pomocniczą jednostkę napędową APU, czyli niewielki silnik wytwarzający prąd dla pojazdu w sytuacji gdy silnik główny jest wyłączony.

Leopardy pełnią służbę w siłach zbrojnych Niemiec, Grecji, Hiszpanii, Holandii, Danii, Austrii, Finlandii, Norwegii, Szwecji, Polski i Szwajcarii. 

Armia Polska użytkuje Leopardy 2 w wersji A4.

 

USA - Abrams M1A1 / M1A2

Podstawowy czołg bojowy używany przez wojska Stanów Zjednoczonych. Produkowany jest od 1978 r. (wersja M1). 

Kolejnna odmiana czołgu - M1A1, pojawiła się w roku 1985. Posiada kombinowany pancerz (w którym zastosowano m.in. zubożony uran) oraz armatę gładkolufową kaliber 120 mm.  Czołg ma doskonałe wyposażenie elektroniczne, np. zamontowany na stanowisku dowódcy niezależnie stabilizowany system obserwacji dzienno-nocnej z polem widzenia 360° i automatycznym skanowaniem sesnsorowym oraz automatycznym przekazywaniem danych dotyczących celu do celownika działonowego.

Czołg w tej odmiane poza USA służy także w Egipcie, Arabii Saudyjskiej, Kuwejcie, Iraku i  Australii.

Na podstawie doświadczeń zdobytych w trakcie użytkowania wcześniejszych odmian powstała już wersja M1A2, która otrzymała wiele usprawnień (np. nowy napęd w postaci turbiny gazowej).

Od czasu wejścia do służby M1A2 pojawiają się kolejne modyfikacje, umożliwiające lepsze dostosowanie czołgu do konkretnych warunków (np. najnowsza wersja Abramsa przeznaczona do walk w mieście, została wyposażona m.in. w zdalnie sterowane stanowisko strzeleckie oraz dodatkowy pancerz reaktywny).

Czołg został nazwany Abrams na cześć generała Creightona Abramsa - dowódcy 37 Batalionu Pancernego Armii Stanów Zjednoczonych w czasie II wojny światowej, a później dowódcy wojsk amerykańskich biorących udział w wojnie wietnamskiej.

 

Rosja - T-90

T-90 został wprowadzony do służby w 1993 roku i w swej pierwszej odmianie był wyposażony  m.in. w działo gałdkolufowe kaliber 125 mm, reaktywny pancerz oraz 840-konny silnik wysokoprężny.

Najnowsze odmiany T-90 zostały mocno zmodyfikowane względem pierwowzoru. Otrzymały m.in. nowy silnik o większej mocy, szersze gąsienice, wieżę strzelniczą zrobioną z elementów spawanych (a nie odlewaną, jak była wcześniej) oraz lepszy pancerz reaktywny. Poprawiona została także elektronika wozu.

Poza standardowym T-90 istnieje odmiana dowódcza, a także eksportowa T-90s (została między innymi sprzedana do Indii i tam czołg nazwano Bhishma).

T-90 używany jest przez wojska Rosji, Indii, Algierii, Azerbejdżanu oraz Turkmenistanu.

 

Francja - Leclerc AMX-56

Został wprowadzony do służby w 1992 roku jako podstawowy czołg francuskich wojsk pancernych.

Posiada opancerzenie złożone ze spawanych płyt ze stali walcowanej oraz pancerza z elementów kompozytowych, hydrauliczno-pneumatyczne zawieszenie, a także armatę kaliber 120 mm.

Czołg został wyposażony w nowoczesne systemy kierowania ogniem, łączności oraz identyfikacji swój-obcy.

Leclerc używany jest we Francji oraz przez wojska Zjednoczonych Emiratów Arabskich.

 

Izrael - Merkava (w jęz. hebr. מרכבה - Rydwan )

Podstawowy czołg armii izraelskiej. Jego produkcję rozpoczęto w 1979 roku. Posiada nietypowy układ kostrukcyjny, który jest wynikiem szczególnego nacisku konstruktorów na bezpieczeństwo załogi. Silnik zamontowano z przodu pojazdu (a nie tak jak w innych czołgach z tyłu), za silnikiem umieszczono płytę pancerną i dopiero potem - przedział dla załogi. Aby zagrozić załodze, pocisk wroga musi więc przebyć długą drogę: najpierw pokonać pancerz zewnętrzny czołgu, następnie przebić blok silnika i jeszcze poradzić sobie z płytą pancerną.

Kolejną ciekawostką jest tylny właz ewakuacyjny, który powoduje że jeśli czołg nie przewozi pełnego składu amunicji, może przewozić do 10 żołnierzy piechtoy.

Najnowszą odmianą jest Merkava Mk.4 z nowym opancerzemiem, udoskonalonym systemem celowniczym oraz systemem aktywnej walki z pociskami wroga (czołg ma zamontowane radary i wyrzutnie przeciwpocisków - te pierwsze wykrywają wrogi pocik a drugie go niszczą).

Merkava jest jednym z najcięższych czołgów świata (waży ponad 65 ton). Używa go armia Izraela, ale jest on również oferowany na eksport.

 

Wielka Brytania - Challenger 2

Podstawowy czołg armii brytyjskiej; weszedł do służby w 1994 roku.

Powstał w wyniku złych doświadczeń związanych z Challlenger 1, który pod względem sprawności podzespołów, warunków pracy załogi, uzbrojenia, jak również systemu kierowania ogniem, pozostawał mocno w tyle za swoimi zagranicznymi konkurentami. Wszystkie usterki naprawiono tak skutecznie, że powstał jeden z najlepszych czołgów świata: wyposażony w doskonały pancerz wielowarstwowy, świetny system celowniczy i kierowania ogniem oraz niezawodne podzespoły.

Uzbrojenie główne czołgu stanowi armata bruzdowa kalibru 120 mm, 

Challenger 2 używany jest przez wojska Wielkiej Brytanii i Omanu.

 

Japonia - Mitsubishi Typ 90
Czołg wszedł do służby jako następca czołgów Typ 61 i Typ 74.
Konstrukcja wyróżnia się wielowarstwowym pancerzem z elementami kompozytowymi, nadając mu charakterystyczny kanciasty kształt, podobny do Leoparda 2a4. Głównym uzbrojeniem czołgu jest produkowana na licencji 120-milimetrowa niemiecka armata. Pojazd posiada 3-osobową załogę i waży 52 tony.

 

Pakistan - Al-Khalid
Czołg produkowany od 1999 roku. Powstał w wyniku kooperacji przemysłu pancernego Chin oraz Pakistanu i jest konstrukcją pochodną od chińskiego MBT-2000. Pojazd cechuje się dość nowoczesnym pancerzem z elementami wielowarstwowymi; do napędu służy mu silnik, który znajduje się również we wcześniej zakupionych przez ten kraj czołgach T-80. Główne uzbrojenie to armata 125 mm. Mieści 3-osobową załogę; waga wynosi 45 ton.

 

Chiny - Type 99
Chiński czołg podstawowy, który powstał z myślą o stworzeniu maszyny dorównującej swoimi możliwościami najnowszym czołgom produkcji zachodniej. Skład pancerza tego pojazdu nie jest do końca znany. Najprawdopodobniej zastosowano w nim pancerz ERA i/lub wielowarstwowy pancerz kompozytowy. Uzbrojenie czołgu stanowi 125-milimetrowa armata projektu radzieckiego, lecz produkowana w Chinach. Możliwe, że w przyszłości zostanie ona zmieniona na inny model, oparty o całkowicie chińską konstrukcję. Załogę pojazdu stanowią 3 osoby; waga określana jest na 54-58 ton.
Czołg ciągle znajduje się w fazie badań, ale już w tej chwili jest najnowocześniejszym tego typu wozem w armii chińskiej.

 

Krajowy czołg 

Twardy PT-91

Polski czołg podstawowy opracowany w oparciu o radziecki T-72M1.

Wprowadzone przez nas podstawowe zmiany dotyczyły nowego systemu kierowania ogniem oraz dodania pancerza reaktywngo. Czołg PT-91 produkowany jest w zakładach Bumar-Łabędy S.A., w dzielnicy Gliwic – Łabędach.

Od czasu wprowadzenia pierwszej wersji PT-91 powstała kolejna odmiana, która posiada lepszy układ kierownia ogniem, słowacką armatę z nowym systemem stabilizacji, zmienioną konfigurację pancerza i wieży, system samoosłony, karabin przeciwlotniczy, nowy powerpack (system napędowy), a także wolant sterowniczy zamiast drążków.

Czołg Twardy PT-91 użytkowany jest w Polsce oraz w Malezji.

 

Pojazdy towarzyszące czołgom

Aby sprawnie funkcjonować na polu walki, czołgi potrzebują pojazdów towarzyszących, które ułatwiają im poruszanie się w terenie oraz wspomagają utrzymanie sprawności bojowej czołgów.

  • Czołg mostowy - pojazd zbudowany na podwoziu czołgu. Został stworzony jako nośnik rozkładanego mostu, po którym mogą przejechać inne czołgi.
  • Wóz zabezbieczenia technicznego - pojazd zabudowany na podwoziu czołgu, przystosowany do do naprawy uszkodzonych czołgów w warunkach bojowych oraz odholowania ich z zagrożonego obszaru, w miejsce przeprowadzenia większych napraw.

 Autor: Mikołaj Kuroczycki

Komentarzy (0)

pozostało 500 znaków

Cancel or