Zegarek naręczny i jego budowa

Kategoria: Szerokie horyzonty Opublikowano: czwartek, 10 październik 2013 Mikołaj Kuroczycki

Zegarki są nieodłącznym atrybutem współczesnych ludzi, mieszkających w krajach wysoko uprzemysłowionych. Szybkie tempo pracy i życia, dużo zajęć oraz napięte terminy – to wszystko sprawia, że podręczny przyrząd do odmierzania czasu jest po prostu konieczny.

 

Dawne zegarki często nazywano chronometrami, od łacińskiego chronos – "czas" oraz metron – "miara". Pierwsze czasomierze do osobistego użytku pojawiły się na początku XVI wieku. Początkowo panowie nosili je w kieszonce kamizelki na łańcuszku. Skonstruowane później zegarki naręczne traktowane były głównie jako ozdoba kobieca. Dopiero niespokojne czasy wojny udowodniły przewagę zegarka noszonego na przegubie dłoni nad tradycyjnym kieszonkowym. Żołnierze zmuszeni do wali wręcz, biegania, pochylania się w okopie itp. woleli zegarki na praktycznym pasku czy bransoletce niż wiecznie wypadające z kieszonki czasomierze na łańcuszku.

 

Zegarek składa się z następujących elementów:
Bezel (luneta) – pierścień otaczający szkło zegarka, przymocowany do górnej części koperty, często obrotowy. Na pierścień mogą być naniesione różnego rodzaju skale, np. służące do pomiaru prędkości.
Szkło – szybka, przez którą widać tarczę ze wskazówkami.
Rozróżnia się następujące szkła w zegarkach:
   · hesalitowe – zrobione z utwardzonego i oczyszczonego chemicznie polipropylenu (plastiku).
   · mineralne – wysokiej jakości szkła produkowane na bazie krzemu. Cechują się dobrą odpornością na zarysowania. Występują także w wersji dodatkowo utwardzanej.
  · szafirowe – produkowane z syntetycznego szafiru o twardości podobnej do szafiru naturalnego. Odporne na zarysowania i powszechnie stosowane w droższych zegarkach.
Koperta – część zegarka, wewnątrz której umieszczony jest mechanizm.
Ramka – element przytrzymujący szkło na kopercie.
Koronka (ustawienie godziny) – malutkie pokrętełko, dzięki któremu nakręcany jest zegarek i można regulować położenia wskazówek.
Tarcza – umieszczone są na niej wskaźniki wskazujące daną godzinę. Godziny (w formie cyferek, kropek lub kresek) nazywane są "indeksami". Na tarczy mogą się znajdować również wyświetlacze daty, stoper albo chronograf.
Wskazówki – element zegarka wskazujący godziny, minuty i sekundy.
Mechanizm (ew. werk) – wewnętrzne urządzenie zegarka, odmierzające czas.
Kamienie – stosowane jako łożyska w celu zmniejszenia zużycia mechanizmu w miejscach największego tarcia we wreku. Zegarki mechaniczne (ręcznie nakręcane) posiadają ich zazwyczaj 17-18. Dawniej używano naturalnych rubinów (ze względu na ich twardość), obecnie stosuje się kamienie syntetyczne.
Dekiel – spodnia część (pokrywka) zamykająca zegarek, na niej umieszczane są opisy producenta. Dekiel może być wciskany lub (w zegarkach o wyższej wodoodporności) przykręcany do koperty. W zegarkach mechanicznych często można spotkać dekle przezroczyste, dające możliwość obserwacji pracującego mechanizmu bez konieczności otwierania urządzenia.
Bransoleta – połączona poprzez teleskopy z kopertą umożliwia noszenie zegarka na ręce.
Bransoleta oraz koperta mogą być wykonane z:
   · metali szlachetnych – platyna, żółte i białe złoto. Są twarde, odporne i bardzo eleganckie, prestiżowe. Jednocześnie są rzadko używane ze względu na wysokie koszty – najczęściej na zamówienie;
     · stali – stopów stali wysokiej jakości, trwałych i odpornych, ale mogących wywołać alergię;
   · tytanu – materiału odpornego na korozję, cechującego się bardzo wysoką wytrzymałością w stosunku do własnego ciężaru. Tytan jest hipoalergiczny – to jego istotna zaleta. Najczęściej występuje w kolorze ciemno szarym;
    · metalu – a właściwie ze stopów metali miękkich, łatwo poddających się obróbce (przez co możliwe jest uzyskanie różnych kształtów), przy tym jednak podatnych na uszkodzenia mechaniczne i zarysowania;
   · spieków ceramicznych – otrzymywanych dzięki technologii high-tech ceramic. Materiał ten ma bardzo wysoką odporność (np. na zarysowania), ale może się stłuc;
    · plastiku – materiału przede wszystkim taniego i łatwo poddającego się obróbce.
Paski – połączone poprzez teleskopy z kopertą umożliwiają noszenie zegarka na ręce.
Rozróżniamy następujące paski w zegarkach:
   · skórzany – najczęściej naturalnej skóry cielęcej albo egzotycznej, np. krokodyla, węża;
   · kauczukowy – w ostatnich latach bardzo popularny;
   · z tworzyw – np. gumy, silikonu czy tzw. ekoskóry.

 

Autor: Mikołaj Kuroczycki